26 Mayıs 2014

Yazılım (Özellikle Web) Projelerine Başlarken Dikkat Edilmesi Gereken Konu Maddeleri…

1)      Firma ve Kullanacağı Teknolojiler

a)      Kullanacağı Teknolojiler :

Çalışılacak firma dünyada ve ülkemizde kabul görmüş ve sıklıkla, şekilde kullanılan teknolojiler ile yazılım geliştiriyor olması önemlidir. Bu sayede ilerleyen dönemlerde projeye farklı bir firma ile devam etmek istediğinizde, projeye devam edebilecek firma bulunması mümkün ve kolay olacaktır.

Buna örnek olarak, eğer temel bir içerik yönetim sistemi şeklinde çalışan bir web sitesi istiyorsanız, bunun için wordpress gibi ihtiyacınızı yeteri kadar karşılayacak bir altyapı kullanmakta, gereksiz yere özel yazılım geliştirmesine girilmemesinde fayda vardır. Ancak bir rezervasyon otomasyonu istiyorsanız, bu durumda, XML engrasyonlarına uyumlu, her firma ile sorunsuzca entegre olabileceğiniz, raporlama kabiliyetleri yüksek ve yatay olarak geliştirilebilir bir altyapı kullanılması gerekmektedir.

 

b)     Hazırlanacak sistemin genişleme kabiliyetlerinin esnek olması:

Firma projenin daha analiz aşamasında, Projenin Genişleme Kabiliyetleri başlığı altında ilerleyen dönemlerde doğacak ihtiyaçlara uygun şekilde, sistemi geliştirebileceğini, yeni isteklerden dolayı projenin tıkanma noktasına gelmeyeceğini belirtmeli ve örnek genişleme senaryolarını anlatmalıdır. Böylece bir süre sonra yeni ihtiyaçlar doğduğunda sıfırdan bir proje hazırlamak ihtiyacı ortaya çıkmayacak, zaman ve para tasarrufu sağlanacaktır.

 

c)      Entegrasyon yapılacak firmaların seçimi:

XML Entegrasyonu yapılacak firmaları seçerken, bu firmaların teknik altyapıları da önemlidir. Bu nedenle bu kararları verirken, yazılım firmasından inceleme talep edilmesi ve entegrasyonun mümkün olup olmadığı bilgisi ile birlikte zaman ve işgücü olarak maliyeti hakkında tahmini alınması önemlidir. Böylece anlaşmalar yapıldıktan sonra çıkabilecek teknik handikapların önüne geçilmiş olacaktır.

 

2)      Proje Analizi, Sözleşme ve Ödeme Süreci

a)      Projenin Analiz Dokümanının Hazırlanması:

Küçük de olsa, her projenin bir analiz dokümanı olmalı ve net olarak uygulamadan beklenenlerin ne olduğu belirtilmelidir. Böylece bütçe planlamasını iyi şekilde yapabiliyor olursunuz.

Ayrıca, bu dokümanda belirtilen tüm teknik terimlerin açıklaması firmadan istenmeli, teknik terimlerin anlamlarının gerçek dünyadaki anlamlarından farklı olabileceği gerçeği göz önünde bulundurulmalıdır.

 

Analiz süreci, projenin kapsamının  da net olarak belirleneceği aşamadır. Bu aşamada proje mutlaka fazlara ayrılmalı ve her faz sonunda mutlaka küçük toplantılar organize edilerek proje gözden geçirilmelidir. Faz toplantılarında projenin genel durumu değerlendirilir ve olumsuz giden bir durum varsa, baştan farkedilerek önlem alınması sağlanabilir.

 

 

b)      Kaynak Kodlar ve Dokümantasyon:

Projeyi hazırlayan firmayı ileride değiştirmek ve farklı bir firma ile projenizi devam ettirmek istediğinizde, bunu yapabilmeniz için firmadan mutlaka kaynak kodları almak üzere bir anlaşma yapmış olmanız gerekir.

Bununla birlikte anlaşma içerisinde, firmanın projenin kodları ile birlikte, proje hakkında eksiksiz bir dokümantasyonunu da teslim etmesi gerektiği şeklinde bir madde de eklenmelidir. Hatta mümkünse projenin son safhasında Analiz dokümanına ek olarak teknik dokümantasyon hazırlatılmalıdır.

c)       Sözleşme, Fiyatlandırma, Ödeme:

Proje mutlaka bir damga vergisi ödenmiş bir sözleşme ile resmileştirilmelidir. Sözleşme içerisinde en başta temel içeriklerin bulunduğu bir kapsam kısmı yer almalıdır. Bu kapsam kısmı projenin ilk fazında kesinleşerek hazırlanacak proje analiz dokümanına referans verilmelidir. Tamamlandığında ek olarak sözleşmeye eklenmelidir.

Ayrıca projeye ait ödemeler de, mutlaka fazlara uygun şekilde parçalara ayrılmalı, proje kabul safhasına %20’den az olmayacak seviyede bir ödeme bırakılmaldır. Örnek bir ödeme planı şu şekilde olabilir:

1-      Proje başlangıcında %30

2-      Arayüz ve tasarımların sunulması ve kabul edilmesinde %20

3-      Ön testler tamamlandığında %30

4-      Müşteri kabulünde %20

Proje dokümanında belirtilen çıktılardan bir kısmı veya  tamamı sağlanmadığında veya gecikme yaşandığında uygulanacak cezai yaptırımların  sözleşmede açıkça yer almasında fayda vardır.

Projede maliyetleri sözleşmede eğer döviz cinsinden belirtiliyor ise, muhtemel kur artışlarını dikkate alarak, sözleşmede kuru sabitlemeniz gerekebileceğinin göz önünde bulundurulmasında fayda vardır.

Projenin mülkiyet ve fikri haklarının yine sözleşmede yer alması gereken konuların başında gelmektedir. Yazılım firmasının Hizmetlerine ilişkin hak ve hizmetlerin kendilerine ait bir patent, telif hakkı, lisans, ticari sırlar ya da sair fikri mülkiyet haklarını ihlal ettiği şeklinde bir iddia ile karşılaştığında, ve bu iddia size karşı ileri sürülür ise, o iddia ve taleple ilgili olarak her tür savunmayı yapmak, dava açmak, ödeme yapmak, sulh olmak, vs her türlü yetkiler ve sürecin ve ihtilafın kontrolü yazılım firmasında olması gerekmektedir. Bu konuyu açıkça belirten maddelerin de sözleşmede mutlaka yer alması gerekmektedir.

Eğer yazılım firması, bu yazılımı geliştirmesi dolayısıyla sizin şirket içi özel bilgilerinize vakıf olmasını sağlayacak ise, sözleşmeye ek olarak yazılım firması ile bir Gizlilik Sözleşmesi (NDA  - Non Disclosure Agreement) yapılmasında fayda vardır.

Sözleşmedeki yazılım firmasının müşteriye karşı sorumlukları kısmında, mutlaka önemli maddelerin tekrardan belirtilmesinde fayda vardır.

Örn: Yazılım firması bu ürünün eksiksiz teslim edilmesi ve ileride gelecek muhtemel ek talepleri cevaplayabilecek seviyede geniş bir altyapıda geliştirilmesinden sorumludur.

Tüm bunlar dışında sözleşmede, Sorumlulukların Sınırlandırılması, Süre ve Fesih, Devir Yasağı, İstihdam Yasağı, Uygulanacak Kanun ve Yetkili Mahkeme, Bildirimler, Gizlilik, Mücbir Sebepler, Feragat, Değişiklikler, Sözleşmenin Bütünlüğü, Olağan Üstü Haller konularını açıkça belirten maddeler yer almalıdır.

 

3)      Projenin Hosting ve Bakım Hizmetleri

a)      Projenin Host edilmesi :

Web projelerinin mutlaka bir server’da host edilmesi gerekmektedir . Bu nedenle web proje tekliflerinizde, mutlaka hosting hizmetinin dahil olup olmadığını açıkça belirtilmesini sağlamalısınız. Firma hosting hizmetini sağlamıyorsa bile, sizİ teklif alabilmeniz için, uygun yer sağlayıcı firmalara yönlendirmelidir.  Bunun dışında proje yayına alındığında gerekli olacak tüm muhtemel ek hizmet ve donanımların sözleşmede belirtilmesine dikkat edilmelidir.

b)      Ek Geliştirme Taleplerinin Karşılanması:

Projeleriniz tamamlandıktan sonra, mutlaka ek talepleriniz ve ihtiyaçlarınız olacaktır. Sözleşme içerisinde, proje tamamlandıktan sonra gelecek ek talepler için, adam/gün üzerinden ücretlendirme teklifinin de belirtilmesi gerekmektedir. Böylece proje tamamlandıktan sonra fahiş fiyatlar ile ek özellik geliştirilmesinin önüne geçmiş olacaksınız.

c)       Servis Hizmet Seviyesinin Belirlenmesi:

Uygulamanızda bir hata/problem veya destek ihtiyacı olduğunda, yazılım firmasının sizin hatanıza müdahale etmesi ve çözüm üretmesi için verdiği zamanlama taahhüdüne SLA (Service Level Agreement) denir. Örnek bir SLA şu şekilde olabilir:

  • Uygulamanın çalışmasını tamamen engelleyen kritik hatalarda,  7/24,  en geç 4 saat içinde müdahale ve en geç 8 saat içinde çözüm üretilecektir.
  • Uygulamanın çalışmasını kısmen engelleyen hatalarda mesai saatleri dahilinde en geç 4 saat içinde müdahale ve 1 iş günü içerisinde çözüm üretilecektir.
  • Uygulamanın çalışmasını etkilemeyen ancak düzeltilmesi beklenen hatalarda 3 iş günü içerisinde müdahale ve işin kapsamına göre 4-10 iş günü içerisinde çözüm üretilecektir.

 

Hazırlayan : E-Turizm Komite Yönetimi

Saygılarımla,

Hamdi CEYLAN

E-Turizm Komite Başkanı